Gerald Morgan fydd Tywysydd Parêd 2015

Awdur, cyn brifathro, darlithydd ac arweinydd achlysurol teithiau tywys – ie, dyn prysur yw Gerald Morgan! Does dim syndod felly ei fod wedi ei ddewis fel Tywysydd Parêd Gŵyl Dewi Aberystwyth 2015.

Rhoddir braint ‘Tywysydd’ ym mhob gorymdaith Gwyl Dewi ers ei sefydlu yn 2013. Mae’n arwydd o ddiolch a gwerthfawrogiad cymuned Aberystwyth i berson neu bersonau lleol sydd wedi gwneud cyfraniad bwysig i iaith a diwylliant Cymru.

Gerald Morgan

Gerald Morgan

Bydd Gerald yn dilyn yn ôl traed Megan a Gwilym Tudur (sylfaenwyr Siop y Petha) a’r Dr Meredydd Evans. Fel Tywysydd bydd Gerald yn gwisgo sash hardd a grewyd yn unswydd i’r Parêd gan Caroline Goodband o’r Borth ac sy’n cynnwys enwau cyn dywyswyr. Yn dilyn y traddodiad o Wlad y Basg, caiff Gerald hefyd rodd i’w gadw o ffon gerdded wedi ei gerfio gan Hywel Evans o Gapel Dewi.

Ganed Gerald Morgan yn Brighton yn 1935 i rieni o Gymry. Graddiodd mewn Saesneg o Gaergrawnt ac mewn Astudiaethau Celtaidd o Rydychen gan symud i fyw i Gymru yn 1962. Wedi sawl blwyddyn yng nghwm Ystwyth symudodd ef a’i wraig, y Parch. Canon Enid Morgan, i fyw yn Aberystwyth; mae ganddynt dri mab a chwech wyr. Wedi bod yn athro Saesneg yn yr Wyddgrug ac Aberteifi daeth Gerald yn brifathro ar Ysgol Uwchradd Llangefni cyn cael ei benodi’n brifathro cyntaf Ysgol Gyfun Gymraeg Penweddig yn 1973.

Awdur Toreithiog! 

Mae Gerald wedi bod yn awdur toreithiog yn y ddwy iaith ers bron i hanner canrif. Ymysg ei lyfrau mae: Yr Afal Aur (1965), The Dragon’s Tongue: The Fortunes of the Welsh Language (1966), This World of Wales (editor; 1968), Crist yn y Gwlag (1986), Castles in Wales: A Guidebook (2008), A Brief History of Wales (2008), Looking for Wales (2013) a Dinefwr: a Phoenix in the Welsh Landscape (2014).

Mae hefyd wedi ysgrifennu’n fynych ar Geredigion: Cyfoeth y Cardi (1995), Helyntion Y Cardi – Ysgrifau Ar Hanes Ceredigion (1997), A Welsh House and its Family: the Vaughans of Trawscoed (1997), Nanteos: A Welsh House and its Families (editor; 2001), Ceredigion: A Wealth of History (2005), Llwybr Arfordir Ceredigion – O’r Teifi i’r Dyfi / Ceredigion Coast Path – From the Teifi to the Dyfi (2008).

O “ddim” i siarad yn Rhugl

Mae Gerald wedi bod yn bont rhwng siaradwyr Cymraeg a dysgwyr ers degawdau. Er ei fod o deulu Cymreig doedd ganddo dim Cymraeg a bu’n rhaid iddo ddechrau “o ddim” cyn dod yn rhugl yn yr iaith. Mae hyn, a’i ddealltwriaeth dwfn o Gymru ac o’i deulu estynedig Gymreig, wedi rhoi iddo ddealltwriaeth dda wrth gynorthwyo pobl o bob cefndir i ddysgu Cymraeg.

“Mae cryfder ac amrywiaeth y Gymraeg yn Aberystwyth oherwydd pobl fel Gerald Morgan,” meddai Siôn Jobbins, Cadeirydd Parêd Gŵyl Dewi. “Gellid yn hawdd fod wedi ‘colli’ Gerald i Gymru ond gwyddai ers yn blentyn mai Cymro ydoedd ac yn ddyn ifanc penderfynodd fod gan Gymru a’r Gymraeg lawer i’w gynnig iddo. Gwn fod ganddo yntau lawer iawn i’w gyfrannu i Gymru a’i hiaith hefyd!”

Sefydlu Ysgol Penweddig – Curo Ofn a Phryderon di-sail am Addysg Gymraeg

“Daeth ewyllys a chryfder cymeriad Gerald i’r amlwg adeg sefydlu Ysgol Uwchradd Gymraeg Penweddig yn Aberystwyth. Roedd llawer o wrthwynebiad a phryderon di-sail ar y pryd yn erbyn addysg uwchradd Gymraeg gyda rhai’n dweud y byddai’n effeithio’n wael ar addysg y plant. Roedd Gerald yn un o’r arloeswyr yng Ngheredigion a dangosodd bod modd dysgu pob pwnc yn y Gymraeg i blant o bob cefndir a gallu – beth bynnag oedd eu hiaith ar yr aelwyd. Rydym yn falch iawn bod Gerald wedi cytuno i fod yn Dywysydd ar y Parêd yn 2015,” ategodd Siôn.

Meddai Gerald Morgan: “Cefais fy syfrdanu a’m cyffroi o gael cynnig yr anrhydedd hon. Mae’n fraint cael dilyn yn ôl traed Merêd a Gwilym a Megan sydd wedi gwneud cymaint dros Gymru a’n hiaith.”

Cynhelir Parêd 2015 ar ddydd Sadwrn 28 Chwefror. Bydd yn dilyn yr un llwybr â’r blynyddoedd blaenorol – dechrau o Gloc y Dre ac yna ar hyd y Stryd Fawr, Stryd y Popty a gorffen yn Llys y Brenin. Bydd y Parêd yn ddigwyddiad cerddorol a lliwgar a gwahoddir unigolion a grwpiau lleol i ymuno yn yr orymdaith a dangos eu cefnogaeth i’r Gymraeg, Dewi Sant a diwylliant Cymru.

Advertisements

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s